BE dhe mungesa e një Vaksine Humanizmi!

400

Nga FATJON MALAJ/Pandemia e  koronavirusit (Covid-19), brenda një viti u përhap në të gjithë botën dhe për një kohë shumë të shkurtër në pothuajse çdo mënyrë preku shoqëritë,shtetet dhe organizatat ndërkombëtare.

Krahas shumë aspekteve të cilat nuk i kishim parë më parë, në të vërtetë pas një viti në hijen e epidemisë, u pa qartë që Bashkimi Evropian (BE), i cili përbëhet nga 27 anëtarë, u prek tmerrësisht keq institucionalisht nga epidemia e koronavirusit.

Në këtë kontekst, duhet theksuar se epidemia e koronavirusit dëmtoi ndjenjat e unitetit dhe solidaritetit midis vendeve anëtare të BE-së.

Vlen të kujtohet situata tragjikomike që vendet anëtare përjetuan në ditët e para të epidemisë, vetëm në çështjen e furnizimit me materiale mbrojtëse themelore si maska, aparate për frymëmarrje dhe dezinfektues.

Aq sa Italia, një nga vendet anëtare më të prekura nga epidemia, përjetoi vështirësi në furnizimin me këto materiale për një kohë të gjatë dhe priti pashpresë për ndihmë nga vendet e tjera anëtare në përputhje me parimet e unitetit dhe solidaritetit.

Sidoqoftë, në mjedisin epidemik ku secili vend ka problemet e veta, këto parime as nuk kanë ardhur në rendin e ditës, e lëre më të vlerësohen nga vendet e tjera anëtare. Në të vërtetë, Italia, një nga anëtarët themelues të BE-së, në pritje të dëshpëruar të ndihmës nga jashtë për një kohë të gjatë, deklaroi hapur e zhgënjyer se nuk mund të marrë ndihmë nga vendet e tjera anëtare dhe kjo situatë është kundër parimeve të unitetit dhe solidaritetit.

Në këto kushte të vështira, ndihma për Italinë, e cila luftonte me koronavirusin dhe paguante kosto të mëdha, erdhi nga vendet që nuk e priste kurrë, Kuba komuniste dërgoi ekip mjekësor.

Krahas kësaj, njoftimi i një kompanie mjekësore me qëndër në Suedi se Franca ka konfiskuar miliona maska ​​dhe doreza të importuara nga Kina për Italinë dhe Spanjën zbuloi qartë se si anëtarët e BE-së, mund të injorojnë të drejtat e anëtarëve të tjerë kur vinë koha dhe vendi. Si rezultat, u konfirmua në ditët e para të epidemisë se ndjenjat e unitetit dhe solidaritetit, të cilat shprehen shpesh nga vendet anëtare, janë thjesht retorikë.

Kësaj tablloje iu shtua edhe  refuzimi i qartë nga vendet me infrastrukturë më të fortë ekonomike si Gjermania, Austria dhe Hollanda rreth “lidhjes së aleancës” të sjellë në rendin e ditës nga vende të tilla si Italia dhe Spanja me qëllim eliminimin e dëmit ekonomik të shkaktuar nga epidemia në vendet anëtare.

Ky qëndrim thelloi polarizimin veri-jug të përqendruar në gjeografinë ekonomike brenda BE-së, si dhe hapjen e hendekut ekonomik midis vendeve anëtare. Prandaj, shpërbërja midis vendeve anëtare që filloi në nivelin politik u përhap në planin ekonomik për një kohë të shkurtër.

Po sot , kjo situatë, e cila ishte përjetuar në furnizimin me materiale mbrojtëse themelore në ditët e para të epidemisë dhe shkaktoi diskutime serioze midis vendeve anëtare, është  në çështjen e furnizimit me vaksina. Për shkak se Komisioni i BE-së, i cili është përgjegjës për furnizimin me vaksina në emër të vendeve anëtare, fatkeqësishtë nuk mund të tregojë performancën e pritur në këtë drejtim.

Duke parë  nga afër këtë çështje zbulohet se Komisioni ishte i ngadaltë në blerjen e vaksinave për shkak të proçedurave burokratike,  gjë e cila e bëri të pamundur sigurimin e vaksinave në kohë. Edhe pse numri i vdekjeve është tejet i lartë edhe pse ekonomia u gjunjëzua e degradoi BE vlersoi se proçedura burokratike është pika më e rëndësishme e këtij proçesi.

Si rezultat, kjo sjellje shkaktoi reagime nga vendet anëtare. Bazuar në atë se, nëse vaksinat vonohen më shumë dhe numri i vdekjeve vazhdon të rritet dita ditës, vendet anëtare pritet të vënë në pikëpyetje të plotë administratën e Brukselit dhe mënyrën institucionale të funksionimit të saj.

Hungaria, një nga vendet anëtare në mënyrën më të ashpër ka dalë së fundmi nga politika e përbashkët e BE me një vendim në të cilin ka demonstruar reagimin e saj kundër Brukselit.

Në përputhje me rrethanat, për shkak se nuk mund të siguronte vaksinë të mjaftueshme ndaj koronavirusit qeveria e Budapestit kohët e fundit ka miratuar vaksinën kineze “Sinopharm”, të cilën Agjencia Evropiane e Barnave (EMA) nuk e ka miratuar ende madje  gjithashtu njoftoi se do të marrë edhe vaksinën “Sputnik V” nga Rusia .

Duke marrë parasysh që EMA ka dhënë miratimin dhe lejen e shpërndarjes vetëm për partneritetin amerikano-gjerman Pfizer-BioNTech dhe vaksinat American Moderna, qartësishtë Hungaria ka një qëndrim të ndryshëm nga vendet e tjera anëtare dhe është kujdesur vetë për veten e saj.

Ndërkohë, debatet të cilat u zhvilluan specifikisht për Komisionin Shëndetsorë gjithashtu tregojnë problemin e udhëheqjes politike të BE-së.

Në fakt, është diskutuar prej një kohe të gjatë që BE po përjeton një krizë udhëheqje institucionale dhe ka qenë e dobët në menaxhimin e krizës, larg parimeve të unitetit dhe veçanërisht humanizmit.

Dobësia e Komisionit dhe institucioneve të tjera të BE-së për sa i përket formulimit dhe zbatimit të politikave të përbashkëta në lidhje me epideminë i ka përkeqësuar këto diskutime deri në vënien në dyshim të këtij Bashkimi.

Për më tepër, nuk është e vështirë të parashikohet se nëse debatet politike midis vendeve anëtare vazhdojnë në këtë mënyrë, integrimi evropian, i cili tashmë është ngadalësuar për disa kohë, do të jetë në një ngërç sa i përket zgjerimit dhe thellimit.

Bazuar në  gjithë këtë realitet aspak human dhe larg parimeve të unitetit, kuptohet që distancat politike si dhe distancat shoqërore kanë hyrë si ndasi midis vendeve anëtare të cilët për shkak të fatkeqësisë madhore të shkaktuar nga epidemia duhet të afroheshin në mënyrën më solidare jo vetëm duke ndihmuar njëri tjetrin por edhe vendet e Ballkanit të cilat e kanë më të vështirë sigurimin e vaksinës por nuk e bënë.

Madje rasti i Shqipërisë,  kryeministri i së cilës refuzoi prerë dhe me tone të ashpra Rusinë lidhur me ndihmën e ofruar për vaksinat dhe e gjitha kjo vetëm dhe në kuadër të korrektesës me vendet e BE dhe partnerin strategjik SHBA për të qenë bllokadë e jo hapës rruge i influencës ruse duhej të vlersohej nga BE, nëse do të donte të sillej si populist do ta trajtonte këtë ofertë me të njëjtin qëndrim si homologu i tij hungarez aq më tepër kur është përpara zgjedhjeve parlamentare në të cilat menaxhimi i situatës së epidemisë është ndikues i rëndësishëm.

Me epideminë, u bë e qartë se ndjenjat e unitetit dhe solidaritetit, të cilat shpesh sillen në rendin e ditës në BE dhe vendet e saj anëtare, nuk janë gjë tjetër veçse ligjërime boshe të cilat kanë në thelb nevojë për një vaksinë humanizmi. Koronavirusi ka dëmtuar qartë prestigjin institucional të BE-së dhe ndjenjat e solidaritetit midis vendeve anëtare. Nëse humbjet ekonomike të pësuara nga BE dhe vendet anëtare deri më tani për shkak të epidemisë do të mund të kompensohen në periudhën e ardhshme, do të jetë shumë më e vështirë të kompensohen humbjet politike.