Sa e favorshme është një “Shqipëri e Madhe”?

67

Nga Dr. Hamza Karcic,

Prej dy javësh, Ballkani ka qenë i preokupuar me një dokument të nënshkruar me dy faqe. “Non-paper”, e atribuar Kryeministrit të Sllovenisë Janez Jansa, ka ngritur spektrin e ndryshimit të kufijve në rajon. Dokumenti në thelb bën thirrje ose ngre mundësinë e ndarjes së Bosnjës përgjatë vijave etnike, me rajonet e populluara nga serbët dhe kroatët të bashkohen me vendet fqinje. Ajo që parashikon gjithashtu dokumenti është bashkimi i Kosovës dhe Shqipërisë. Dhe, si rezultat, nocioni i “Shqipërisë së Madhe” është rishfaqur si një temë në lajme, raporton Anadolu Agency.

Një “Shqipëri e Madhe” zakonisht përkufizohet si bashkimi i Shqipërisë së duhur dhe tokave të banuara nga popullatat shqiptare në Kosovë, Maqedoninë e Veriut dhe, në një shkallë më të vogël, Malin e Zi, dhe ka qenë prej kohësh një ëndërr e disa nacionalistëve shqiptarë. Nocioni u thirr shpesh nga regjimi i Beogradit për të goditur disidencën shqiptare në ish Jugosllavi në vitet 1980, si dhe gjatë shtypjes së viteve 1990 në Kosovë.

Kosova u bë shteti i dytë shqiptar pas shpalljes së pavarësisë në shkurt 2008. Marrëveshja e Ohrit e vitit 2001, e cila i dha fund luftës së shkurtër në Maqedoni (zyrtarisht, Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë, ose IRJM), rriti ndikimin politik shqiptar në vend. Në thelb, shqiptarët tani kanë dy shtete e gjysmë: Shqipërinë, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, që të treja janë të lidhura gjeografikisht. Ndikimi politik shqiptar në vendet e tjera të Ballkanit, megjithatë, është margjinal.

Me dy shtete e gjysmë tani, sa i vërtetë është miti dekada i vjetër i një “Shqipërie të Madhe”, e cila u rishfaq dy javë më parë? Çdo gjë është e mundur në politikën ndërkombëtare, por një “Shqipëri e Madhe” mund të mos jetë në interesin më të mirë të shqiptarëve.

Procesi i integrimit të Shqipërisë, Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut në Bashkimin Evropian dhe NATO ka ndryshuar llogaritjen strategjike në rajon. Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut janë anëtare të NATO-s me aspirata për t’u bashkuar me BE. Kosova, në mënyrë të ngjashme, aspiron të bashkohet me dy klubet. Duke supozuar që (i) BE-ja vazhdon të ekzistojë në formën e saj aktuale dhe (ii) ndjek angazhimin e saj të Selanikut 2003 për t’i dhënë Ballkanit një perspektivë të BE-së dhe më pas të vazhdojë me zgjerimin për të përfshirë rajonin, del një llogari e re.

Anëtarësimi përfundimtar në BE i të tre vendeve do të përkthehej në vota dy e gjysmë shqiptare dhe në veto të mundshme në strukturat kryesore vendimmarrëse, me gjysmën e votave që ishin ndikimi i shqiptarëve në mënyrën se si voton Maqedonia e Veriut. Kjo është e rëndësishme për sa i përket nivelit të bisedimeve. Në të kundërt, një skenar hipotetik i “Shqipërisë së Madhe” do të përkthehej në një votë të vetme në BE.

Duke supozuar solidaritet politik midis udhëheqësve shqiptarë në këto tre shtete, më shumë vota do të sillnin më shumë fuqi dhe më shumë marrëveshje negocimi. Bazuar në mekanizmin aktual të përfaqësimit të qeverisë kombëtare në BE dhe duke supozuar rregullimet institucionale për të akomoduar anëtarë të rinj, kjo llogari është veçanërisht e rëndësishme pasi zbatohet për Këshillin Evropian. Votimi në Këshillin Evropian, i cili përcakton përparësitë politike të BE, është kryesisht me konsensus dhe më shumë vota të barabarta me më shumë fuqi. Në Këshillin e BE, vendimmarrësit kryesor në klub, kërkohet unanimitet për çështje thelbësore, duke përfshirë politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë dhe financat e BE. Në rastin e Komisionit Evropian, të paktën dy Komisionerë do të ishin nga shtetet shqiptare, secili me mundësinë e një të treti nga Maqedonia e Veriut.

Në mënyrë të ngjashme, me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut në NATO, anëtarësimi i ardhshëm i Kosovës në Aleancën Atlantike do të amplifikojë zërin e përfaqësuesve politikë të popullatave shqiptare në tre shtetet në proceset e vendimmarrjes së Këshillit të Atlantikut të Veriut. Megjithatë, siç qëndrojnë tani gjërat, kjo logjikë e avantazhit të negociatave do të ishte më e zbatueshme në BE sesa në NATO.

Siç ka qenë rasti për tre dekadat e fundit, kur debatohet për të ardhmen e Ballkanit, çështja e një “Shqipërie të Madhe” shfaqet, siç bëri dy javë më parë, vetëm për t’u zbehur dhe rishfaqur. Ironia e debateve të shumta për një “Shqipëri të Madhe” është se ajo kryesisht injoron një faktor vendimtar: interesat e ripërcaktuara të shqiptarëve. Me fjalë të tjera, për sa kohë që BE ekziston dhe duke supozuar se do të ndjekë me planet e saj të zgjerimit rajonal në Ballkan, një “Shqipëri e Madhe” nuk është në interesin më të mirë të shqiptarëve. Nuk është bashkimi ai që paguan në drejtim të levave të negociatave dhe përfaqësimit institucional. Prandaj, llogaria e re strategjike mund të jetë qetësuese për trembësit e një “Shqipërie të Madhe” ndërsa shërben gjithashtu si një udhëzues politikash për udhëheqësit politikë shqiptarë.

Ky artikull është i shkruar nga gazetarët e Descript.al, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”.
Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar Descript.al dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016